Επιληψία

Τι είναι η επιληψία και η επιληπτική κρίση;

epilΣτον ευρύτερο όρο «επιληψία» περιλαμβάνεται μία σειρά διαταραχών της εγκεφαλικής δραστηριότητας με κοινή συνιστώσα την αιφνίδια, ανώμαλη, υπερσύγχρονη εκφόρτιση εγκεφαλικών νευρώνων. Ως συνέπεια, αυτή η ομάδα από νευρώνες αρχίζει να λειτουργεί ταυτόχρονα και να εκπέμπει ανώμαλα ηλεκτρικά σήματα προς το υπόλοιπο νευρικό σύστημα. Η πιο αναγνωρίσιμη κλινική εικόνα είναι οι επιληπτικοί σπασμοί, ωστόσο ανάλογα με την περιοχή του εγκεφάλου που εκδηλώνεται η διαταραχή, μπορεί να εμφανιστούν αισθητικές, οπτικές, ακουστικές ή οσφρητικές ψευδαισθήσεις.

Οποιαδήποτε κατάσταση μπορεί να επηρεάσει την κανονική λειτουργία των νευρώνων  μπορεί να προκαλέσει επιληψία. Μια βλάβη στον εγκέφαλο από τραύμα, αιμορραγία, λοίμωξη (μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα) ή από μια άλλη ασθένεια ή ακόμα λόγω ανώμαλης ανάπτυξης του εγκεφάλου μπορεί να οδηγήσει σε επιληψία.

Ένα μεμονωμένο επιληπτικό επεισόδιο χαρακτηρίζεται ως επιληπτική κρίση και όπως ήδη αναφέρθηκε ποικίλες καταστάσεις μπορεί να την προκαλέσουν. Εάν οι επιληπτικές κρίσεις επαναλαμβάνονται τότε πλέον τίθεται η διάγνωση της επιληψίας και ο ασθενής πρέπει πλέον να τεθεί υπό αγωγή και παρακολούθηση.

Τα περισσότερα άτομα που πάσχουν από επιληψία ζουν μια κανονική ζωή. Παρά το γεγονός ότι η επιληψία δεν μπορεί να ιαθεί, εντούτοις σε αρκετούς ασθενείς που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή ο αριθμός των επιληπτικών κρίσεων μπορεί να μειωθεί σημαντικά ή ακόμα και να μηδενιστεί.

Σε αρκετές περιπτώσεις ιδιαίτερα σε παιδιά αλλά και σε ενήλικες ασθενείς, αναπτύσσονται προβλήματα συναισθηματικά και συμπεριφοράς. Οι καταστάσεις αυτές αναπτύσσονται σαν αποτέλεσμα της αμηχανίας και της απογοήτευσης που νιώθουν οι ασθενείς μπροστά στην ασθένεια αυτή.
grammi

Υπάρχει κάποια αιτιολογία για την επιληψία;

Η επιληψία μπορεί να οφείλεται σε ποικίλα αίτια, όπως οι εγκεφαλικές κακώσεις, οι λοιμώξεις του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (πχ. εγκεφαλίτιδες), οι εξεργασίες του εγκεφάλου, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και οι αγγειακές δυσπλασίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις η επιληψία χαρακτηρίζεται ως δευτεροπαθής ή συμπτωματική, καθώς υπάρχει εμφανής υποκείμενη δομική βλάβη που την προκαλεί. Αντίθετα ως πρωτοπαθής ή ιδιοπαθής χαρακτηρίζονται οι μορφές επιληψίας στις οποίες δε βρίσκεται καμιά παθολογοανατομική βλάβη.

Συνήθως οι επιληπτικές κρίσεις εμφανίζονται χωρίς κανένα εκλυτικό αίτιο. Ωστόσο υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που ενισχύουν την έλευση ενός επεισοδίου είναι:

Πυρετός, ιδιαίτερα όταν είναι υψηλός
Έλλειψη ύπνου
Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
Διακοπή χρήσης αλκοόλ ή άλλων εθιστικών ουσιών σε περίπτωση ασθενών που κάνουν τακτική χρήση τους.
Σωματική και πνευματική καταπόνηση και το στρες.
grammi

Ποια είναι τα συμπτώματα μίας επιληπτικής κρίσης;

Η συμπτωματολογία κάθε τύπου επιληψίας εξαρτάται από την εντόπιση της περιοχής του εγκεφάλου που παρουσιάζει την ανώμαλη δραστηριότητα και από το βαθμό εξάπλωσής της σε άλλες περιοχές του εγκεφάλου. Η διάρκειά της περιορίζεται σε χρονικό διάστημα μικρότερο του ενός λεπτού, αν και λόγω της βαρύτητας της εικόνας το διάστημα αυτό φαίνεται πολύ μεγαλύτερο σε όσους αποτελούν μάρτυρες μίας επιληπτικής κρίσης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις η εκφόρτιση εμφανίζεται ταυτόχρονα σε όλο τον εγκέφαλο, οπότε έχουμε μία πρωτοπαθώς γενικευμένη κρίση, ενώ υπάρχει αντίθετα το ενδεχόμενο να ξεκινάει η εκφόρτιση από μία σαφώς οριζόμενη περιοχή του εγκεφάλου, οπότε προκαλείται μία εστιακή επιληπτική κρίση.

Στις πρωτοπαθώς γενικευμένες κρίσεις ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει τονικοκλονικούς σπασμούς στα τέσσερα άκρα με απώλεια της συνείδησης, μία δραματική εικόνα που θεωρείται τυπική της επιληψίας. Ωστόσο υπάρχουν και κάποιες ιδιαίτερες κλινικές εικόνες, όπως οι αφαιρετικές κρίσεις που εμφανίζονται σε νεαρά άτομα και χαρακτηρίζονται ως σύντομα, απότομα και αυτοπεριοριζόμενα επεισόδια απώλειας συνείδησης και οι μυοκλονικές κρίσεις που περιγράφονται ως σύντομα επεισόδια σύσπασης των μυών.

epil

Στις εστιακές κρίσεις σε περίπτωση που η παθολογική δραστηριότητα περιοριστεί σε ορισμένη περιοχή του εγκεφάλου τα συμπτώματα θα σχετίζονται με τη συγκεκριμένη εστία και η κρίση χαρακτηρίζεται ως απλή εστιακή. Κατά συνέπεια, εάν έχει προσβληθεί η κινητική περιοχή, τότε θα εμφανιστούν στροφή των οφθαλμών και της κεφαλής, σπασμοί σε ένα μέλος ή στη μία πλευρά του σώματος ή μπορεί να εμφανιστούν αισθητικές (μουδιάσματα), οπτικές (λάμψεις ή σκοτώματα), ακουστικές (κουδουνίσματα ή ακόμα και ομιλίες) ή οσφρητικές (μεταλλική ή άλλη οσμή) ψευδαισθήσεις. Εάν προκληθεί έκπτωση του επιπέδου συνείδησης του ασθενή χαρακτηρίζεται ως σύνθετη εστιακή, ενώ εάν η εκφόρτιση επεκταθεί και σε γειτονικές περιοχές, τα αρχικά εστιακά συμπτώματα θα γενικευθούν συνήθως με την εμφάνιση τονικοκλονικών σπασμών και στα τέσσερα άκρα με συνοδό απώλεια συνείδησης. Σε αυτήν την περίπτωση η αρχικά εστιακή επιληπτική κρίση έχει εξελιχθεί σε δευτεροπαθώς γενικευμένη.

Κατά τη διάρκεια της επιληπτικής κρίσης εμφανίζονται συχνά και κάποια δευτερεύοντα χαρακτηριστικά, όπως η έξοδος σιέλου από το στόμα, η οποία οφείλεται στην αυξημένη παραγωγή βρογχικών εκκρίσεων. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι αφρώδη ή και αιματηρά, γεγονός που οφείλεται σε αυτοτραυματισμό από το δάγκωμα της γλώσσας κατά την τονική σύσπαση της κάτω γνάθου. Επίσης συχνά εμφανίζεται απώλεια ούρων ή κοπράνων, λόγω της χάλασης των σφιγκτήρων μετά την ολοκλήρωση της κρίσης. Τέλος, ενώ έχει συνέλθει ο ασθενής μπορεί να εμφανίζει αδυναμία στην κίνηση των μελών που εμφάνισαν τους σπασμούς, γεγονός που χαρακτηρίζεται ως μετακριτική παράλυση και συνήθως αποκαθίσταται μέσα σε μία ώρα.
grammi

Τι πρέπει να κάνουμε στη διάρκεια μίας κρίσης;

epilΟι οδηγίες σε αυτές τις περιπτώσεις αφορούν στο μάρτυρα της επιληπτικής κρίσης, καθώς στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων ο ασθενής δεν είναι σε θέση να επικοινωνήσει με νηφαλιότητα.

Καταρχήν απαιτείται ο συνοδός να διατηρήσει την ψυχραιμία του και να παρατηρήσει τα χαρακτηριστικά της κρίσης, όπως είναι η διάρκειά της, αν ο ασθενής είχε τις αισθήσεις του κατά τη διάρκεια της κρίσης, τα μέλη του ασθενή που συμμετείχαν και ενδεχόμενα αν είναι δυνατόν με ποια σειρά.

Ταυτόχρονα πρέπει να προστατευτεί ο ασθενής από ενδεχόμενους τραυματισμούς κατά τη διάρκεια της κρίσης και να απομακρυνθούν αντικείμενα που μπορεί να είναι επικίνδυνα. Καλό θα είναι να χαλαρώσουν όποια ρούχα του είναι σφιχτά και μπορεί να δυσκολεύουν την αναπνοή, να απομακρυνθούν τα γυαλιά του ή η τεχνητή οδοντοστοιχία εάν υπάρχει. Επίσης προτείνεται να μετακινηθεί με προσοχή το σώμα και η κεφαλή του σε πλάγια θέση, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος εισρόφησης από ενδεχόμενα εμέσματα και να τοποθετηθεί κάτι μαλακό κάτω από το κεφάλι του. Όταν αρχίσει πλέον να συνέρχεται ή συνεχίζει να είναι σε σύγχυση είναι θεμιτό να υπάρχει κάποιος οικείος κοντά του για να τον καθησυχάσει.

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθούν και οι ενέργειες που ενδεχόμενα πρέπει να αποφευχθούν και συγκεκριμένα η μετακίνηση του ασθενή, εκτός εάν κινδυνεύει. Συνιστάται να μην επιχειρηθεί να περιοριστούν οι κινήσεις του, εκτός πάλι αν υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού και να αποφευχθούν οι άκοπες μετακινήσεις του σώματος, γιατί λόγω του εκρηκτικού χαρακτήρα των σπασμών μπορεί να έχει ήδη προκληθεί κάποιο κάταγμα ή εξάρθρημα. Σε αντίθεση με διαδεδομένες δοξασίες, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να τοποθετούνται αντικείμενα σκληρά όπως κουτάλι ή μολύβι ανάμεσα στα δόντια ή τα δάκτυλα του χεριού γιατί υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού. Αντίστοιχα είναι προτιμότερο να αποφεύγεται η χορήγηση νερού ή φαρμάκου από του στόματος κατά τη διάρκεια της κρίσης διότι υπάρχει ο κίνδυνος της πνιγμονής. Τέλος, όταν γνωρίζουμε τις κρίσεις ενός ατόμου και τη συνήθη διάρκειά τους δεν είναι απαραίτητο να καλούμε το ασθενοφόρο ή τον γιατρό, εκτός και αν η κρίση διαρκεί περισσότερο απ’ότι συνήθως ή έχει διαφορετικό χαρακτήρα.
grammi

Σε τι ηλικίες εμφανίζεται η επιληψία;

epilΗ επιληψία αποτελεί μία αρκετά συχνή νευρολογική πάθηση και υπολογίζεται ότι το 1% περίπου του πληθυσμού πάσχει από αυτή την νόσο. Όσον αφορά την ηλικιακή κατανομή των ασθενών, ένα μεγάλο ποσοστό αντιστοιχεί σε παιδιά ηλικίας περίπου 6-15 χρονών, δηλαδή μπορεί να εμφανίζεται σε σχετικά μικρή ηλικία. Ενώ τα ποσοστά των ασθενών δείχνουν να ελαττώνονται για μεγαλύτερες ηλικίες εμφανίζεται μία νέα αύξηση της συχνότητας εμφάνισης μετά την ηλικία των 60 ετών. Αυτό οφείλεται στην αύξηση των περιστατικών της συμπτωματικής επιληψίας, καθώς αυξάνουν τα ποσοστά εμφάνισης των αιτιών που την προκαλούν (πχ.  οι εξεργασίες του εγκεφάλου, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια).
grammi

Τι είναι η επιληπτική κατάσταση;

Επιληπτική κατάσταση (status epilepticus):
Οι παροξυσμοί επανέρχονται κατά σύντομα χρονικά διαστήματα. Επιπρόσθετα οι ασθενείς με επιληψία βρίσκονται σε ιδιαίτερο κίνδυνο για δύο καταστάσεις που μπορούν ν' απειλήσουν τη ζωή τους. Η πρώτη είναι η επιληπτική κατάσταση (status epilepticus) όπου συμβαίνουν επανειλημμένοι επιληπτικοί σπασμοί χωρίς μεσοδιαστήματα ανάληψης της συνείδησης του ασθενούς. Η δεύτερη είναι ο ξαφνικός και ανεξήγητος θάνατος.
grammi

Τι είναι οι πυρετικοί σπασμοί;

Πυρετικοί σπασμοί:
Σε ηλικίες 3-5 μηνών, μικρά παιδιά εμφανίζουν σπασμούς σε ασθένειες που συνοδεύονται από υψηλό πυρετό, εντελώς καλοήθεις.
grammi

Ποιες εξετάσεις πρέπει να γίνουν για να διαγνωστεί η επιληψία;

epilΗ επιληψία είναι μία διάγνωση η οποία τίθεται συνήθως από την κλινική περιγραφή κάποιου συνοδού, ο οποίος ήταν παρών κατά τη διάρκεια της κρίσης. Στη συνέχεια θα ακολουθήσουν συγκεκριμένες παρακλινικές εξετάσεις, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποια υποκείμενη αιτία που προκαλεί την κρίση ή να διαπιστωθεί ο ιδιοπαθής χαρακτήρας και να επιλεγεί η πλέον κατάλληλη αγωγή.

Η αξονική τομογραφία είναι μία πρώτη εξέταση που μπορεί να δώσει μία πρώτη εικόνα της δομής του εγκεφάλου και να διαπιστωθεί αδρά αν υπάρχει κάποια υποκείμενη βλάβη. Στις περισσότερες περιπτώσεις κρίνεται απαραίτητη η διενέργεια της μαγνητικής τομογραφίας του εγκεφάλου, προκειμένου να διαπιστωθεί κάποια βλάβη που δεν έγινε αντιληπτή με την αξονική ή για να ληφθούν περισσότερες πληροφορίες για τη φύση της βλάβης. Χαρακτηριστικά παραδείγματα εστιακών βλαβών που μπορεί να αποκαλυφθούν είναι ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, μία παλαιότερη κρανιοεγκεφαλική κάκωση ή ένας εγκεφαλικός όγκος.

Η εξέταση που μπορεί να καταγράψει την εγκεφαλική δραστηριότητα σε πραγματικό χρόνο είναι το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (ΗΕΓ) δια μέσου ηλεκτροδίων επιφανείας, τα οποία τοποθετούνται στο κρανίο με τυποποιημένο τρόπο. Αποτελεί μία ασφαλή και ανώδυνη εξέταση διάρκειας περίπου 20 λεπτών. Τα ηλεκτρόδια συνδέονται μεταξύ τους σύμφωνα με διατάξεις διάφορης πολυπλοκότητας και συνιστάται να καταγραφούν τρεις έως τέσσερις διαφορετικές διατάξεις. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης ο ασθενής υποβάλλεται σε δύο δοκιμασίες ενεργοποίησης, την υπέρπνοια και το διαλείποντα φωτεινό ερεθισμό. Κατά την υπέρπνοια  δίνονται οδηγίες στον ασθενή να πάρει βαθιές ανάσες για 3 έως 5 λεπτά, έτσι ώστε να προκληθεί υποκαπνοία και αναπνευστική αλκάλωση γεγονός που καθιστά τον εγκέφαλο ευερέθιστο και μπορεί να προκαλέσει ΗΕΓ ανωμαλίες ή να επάγει μία επιληπτική κρίση. Στα διαλείποντα φωτεινά ερεθίσματα χρησιμοποιούνται φωτεινές λάμψεις (flashes) σύντομες και έντονες, των οποίων η συχνότητα αυξάνεται προοδευτικά. Αυτή η τεχνική είναι σημαντική για τη διερεύνηση των φωτοευαίσθητων επιληψιών. Κατά τη διάρκεια της καταγραφής γίνονται και άλλες απλές δοκιμασίες, όπως το άνοιγμα των ματιών , η σύσφιξη της γροθιάς για να διαπιστωθεί εάν λαμβάνεται η φυσιολογική απάντηση από το γράφημα.
grammi

Υπάρχει θεραπεία στην επιληψία;

Το 70% των ασθενών που παρουσιάζουν επιληψία και παίρνουν αντιεπιληπτικά ελέγχονται πολύ ικανοποιητικά με ένα φάρμακο. Περίπου 20% βελτιώνονται με την προσθήκη δεύτερου ή τρίτου φαρμάκου και μόνο το 10% των επιληπτικών δεν ανταποκρίνονται, με αποτέλεσμα να αλλάζουν φάρμακα ή να αναζητούν άλλους τρόπους θεραπείας όπως π.χ. η χειρουργική. Οι παροξυσμοί, με την κατάλληλη φαρμακοθεραπεία, μπορούν να ελεγχθούν απόλυτα στο 50% περίπου των επιληπτικών ασθενών.

► Η φαινυτοΐνη είναι το φάρμακο εκλογής για την έναρξη της θεραπείας, ιδιαίτερα σε ενηλίκους – είναι αποτελεσματική για
    την καταστολή της τονικοκλονικής και της μερικής επιληψίας.
► Η καρβαμαζεπίνη είναι πολύ αποτελεσματική (ιδιαίτερα στην τονικοκλονική) και συχνά αποτελεί το φάρμακο πρώτης
    εκλογής.
► Η φαινοβαρβιτάλη  είναι φάρμακο πρώτης εκλογής στη θεραπευτική αντιμετώπιση υποτροπιαζουσών επιληπτικών
    κρίσεων σε παιδιά, συμπεριλαμβανομένων και των πυρετικών σπασμών.
► Το βαλπροϊκό οξύ είναι η πιο αποτελεσματική διαθέσιμη ουσία για την αντιμετώπιση της μυοκλονικής επιληψίας.
► Η αιθουσοξιμίδη αποτελεί φάρμακο πρώτης εκλογής για τις κρίσεις αφαίρεσης.
► Η διαζεπάμη είναι το φάρμακο εκλογής στην οξεία θεραπευτική αντιμετώπιση της επιληπτικής κατάστασης.
► Νέα αντιεπιληπτικά, η γκαμπαπεντίνη και η λαμοτριγίνη, έχουν εγκριθεί για την αντιμετώπιση της απλής μερικής ή της
    σύνθετης μερικής επιληψίας, καθώς και της γενικευμένης τονικοκλονικής επιληψίας.
► Νέες ουσίες, αποτελεσματικές στους ασθενείς που ανθίστανται στη θεραπεία εμφανίζοντας μερική επιληψία είναι οι
    τιαγκαμπίνη, τοπιραμάτη και βιγκαμπατρίνη.

epil

Την τελευταία 15ετία έχει βρει εφαρμογή η χρήση της συσκευής διέγερσης του πνευμονογαστρικού νεύρου για την θεραπεία επιλεγμένων ασθενών που η επιληψία τους είναι ανθεκτική στα φάρμακα. Σε αυτές τις περιπτώσεις τοποθετείται στο στέρνο του ασθενή ένας «βηματοδότης», ο οποίος διεγείρει μέσω ηλεκτροδίου στο στέρνο το πνευμονογαστρικό νεύρο. Ως συνέπεια αυτής της κατάστασης μειώνεται η συχνότητα των κρίσεων, χωρίς ωστόσο να είναι σαφής ο μηχανισμός με τον οποίο επιτυγχάνεται.

Τα τελευταία χρόνια επίσης έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη χειρουργική της επιληψίας που αναφέρεται σε χειρουργικές επεμβάσεις για τις φαρμακοανθεκτικές μορφές της εστιακής επιληψίας. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ακριβής χαρτογράφηση της παθολογικής περιοχής με μαγνητική τομογραφία υψηλής ανάλυσης και την καταγραφή ΗΕΓ με ενδοκράνια ηλεκτρόδια, έτσι ώστε να διαπιστωθούν τα ακριβή όριά της. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μην αποτελεί περιοχή που ελέγχει ζωτικής σημασίας δραστηριότητες, όπως η κίνηση ή ο λόγος και να μην βλαφθούν σημαντικές

Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, σε περιπτώσεις παιδιών που  πάσχουν από συγκεκριμένες μορφές επιληψίες, υποστηρίζεται ότι μία δίαιτα πλούσια σε λίπη και χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες (κετογενής), μπορεί να προκαλέσει την καταστολή της εγκεφαλικής ευερεθιστότητας με συνέπεια να μειώνεται η συχνότητα των κρίσεων.
grammi

Τι πρέπει να προσέχει κάποιος που λαμβάνει ανιεπιληπτική θεραπεία;

Τα περισσότερα αντιεπιληπτικά φάρμακα μεταβολίζονται στο ήπαρ με συνέπεια να αλληλοεπηρεάζουν το μεταβολισμό άλλων φαρμάκων με αντίστοιχη φαρμακοκινητική.  Κατά συνέπεια μπορεί να περιορίσουν τη δράση των αντισυλληπτικών δισκίων που ενδεχόμενα λαμβάνει μία γυναίκα και να προκύψει κάποια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη ή να επηρεάσουν μία αντιπηκτική αγωγή καθιστώντας την ανενεργή ή αντίθετα εξαιρετικά ισχυρή και να προκαλέσουν αιμορραγικά επεισόδια.

Οι γυναίκες που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία, επιθυμούν μία εγκυμοσύνη και πάσχουν από επιληψία μπορούν να τεκνοποιήσουν αλλά θα πρέπει να συζητήσουν το θέμα με το γιατρό τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις λαμβάνεται μία αντιεπιληπτική αγωγή σε δοσολογία που θα έχει όσο το δυνατό μικρότερη επίδραση στο κύημα. Η διακοπή της αγωγής μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνη και να πυροδοτήσει ανθεκτικές επιληπτικές κρίσεις, γεγονός εξαιρετικά επικίνδυνο για την επιβίωση του κυήματος αλλά και της μητέρας.

Ένα άλλο στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η ηλικία του ασθενή και ο υπολογιζόμενος χρόνος για τον οποίο θα λάβει κάποια αγωγή, καθώς η συσσωρευτική συγκέντρωσή του σε διάφορους ιστούς μπορεί να έχει μακροχρόνια κάποιες ανεπιθύμητες ενέργειες. Επίσης κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ασθενή πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη, καθώς ορισμένα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν σημαντική αύξηση του σωματικού βάρους ή την εμφάνιση πολυκυστικών ωοθηκών σε νεαρά κορίτσια. 
grammi

Υπάρχει κάποιος περιορισμός στην καθημερινότητα του ασθενή με επιληψία;

epilΤα τελευταία χρόνια εκτός από τη συχνότητα των κρίσεων και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες της θεραπείας δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην ‘‘ποιότητα ζωής’’ των ασθενών με επιληψία. Προκειμένου να έχουν μία εύρυθμη λειτουργία στα πλαίσια του κοινωνικού συνόλου και ταυτόχρονα να απολαμβάνουν την καθημερινότητα δίδονται κάποιες οδηγίες, όπως για παράδειγμα να μην κλειδώνονται μόνοι τους σε κάποιο δωμάτιο, όπως το μπάνιο. Ο σκοπός τους είναι να τους προφυλάξουν από μία νέα κρίση και τις ενδεχόμενες επιπλοκές της, θέτοντας το δυνατόν λιγότερους περιορισμούς.

Από το σύνολο των μελετών υποστηρίζεται η σημασία του επαρκούς ύπνου με κατάκλιση και αφύπνιση σε τακτικές ώρες. Σε αρκετές περιπτώσεις βέβαια, ο σεβασμός αυτού του μέτρου είναι συχνά σχετικός, ιδίως στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες. Εάν η ώρα κατάκλισης καθυστερήσει και το επιτρέπουν οι υποχρεώσεις της επόμενης ημέρας, συνιστάται στον ασθενή να αναπληρώσει τις ώρες ύπνου που χάθηκαν και να διατηρήσει σταθερή τη διάρκειά του. Επίσης δεν κρίνεται θεμιτό να διακόπτεται ένας λίγο παρατεταμένος πρωινός ύπνος για να ληφθεί η πρώτη δόση του φαρμάκου στην ακριβή ώρα που συνηθίζεται.

Η κατανάλωση αλκοόλ είναι ένα θέμα που συχνά προδιαθέτει στην εμφάνιση επιληπτικών κρίσεων, ειδικά σε νεαρά άτομα που πάσχουν από επιληψία με μυοκλονίες. Ίσως η κατανάλωση μίας μερίδας αλκοόλ σε ιδιαίτερες κοινωνικές περιστάσεις να μην είναι τόσο επικίνδυνη, ωστόσο η περαιτέρω λήψη μπορεί να επηρεάσει ακόμα και τη δράση της χορηγούμενης αγωγής.

Η τηλεόραση και οι οθόνες των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και των υπολογιστών είναι καλά ανεκτά από την πλειοψηφία των επιληπτικών ασθενών και μόνο στην περίπτωση της φωτοευαίσθητη επιληψίας χρειάζεται να λαμβάνονται κάποιες προφυλάξεις (καλά φωτισμένο δωμάτιο, ικανή απόσταση ανάμεσα στην οθόνη και τον παρατηρητή). Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι μπορεί ο ασθενής να οδηγείται σε υπερβολές, καθώς η πολύωρη χρήση μπορεί να οδηγήσει σε πνευματική κόπωση και διαταραχή του ύπνου, συνθήκες που ευνοούν την εμφάνιση μίας επιληπτικής κρίσης.

Η εξάσκηση μιας αθλητικής δραστηριότητας είναι ένας σημαντικός παράγοντας της κοινωνικής ζωής και είναι απαραίτητο να ενθαρρύνεται η συμμετοχή του ασθενούς στις περισσότερες από αυτές. Οι ενδεχόμενοι περιορισμοί εξαρτώνται από την επικινδυνότητα της δραστηριότητας και τον κίνδυνο να εμφανιστεί κάποια κρίση κατά τη διάρκειά της. Ορισμένες δραστηριότητες απαγορεύονται, επειδή η ζωή του ασθενούς τίθεται σε κίνδυνο από μια σοβαρή κρίση (υποβρύχιες καταδύσεις, ιστιοπλοΐα). Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγεται η κολύμβηση, ωστόσο γίνεται σύσταση στον ασθενή να μην κολυμπάει ποτέ μόνος του, έτσι ώστε σε περίπτωση κρίσης να υπάρχει κάποιος που θα τον προστατέψει από τον κίνδυνο του πνιγμού. Η οδήγηση ποδηλάτου μπορεί επίσης να επιτραπεί ακόμη κι αν υπάρχει μικρός κίνδυνος ατυχήματος, με τη σύσταση βεβαίως να χρησιμοποιούν πάντα προστατευτικό κράνος.

Τα περισσότερα επιληπτικά παιδιά μπορούν και πρέπει συμμετέχουν όπως και οι υπόλοιποι συμμαθητές τους στις σχολικές δραστηριότητες. Σε ορισμένες περιπτώσεις περιγράφονται γνωσιακά ελλείμματα σε παιδιά με επιληψία, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να είναι λειτουργικά στο σχολείο. Αντίθετα η αποθάρρυνσή τους μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά στη μελλοντική του συμμετοχή στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο και να περιορίσει σημαντικά τις πραγματικές δυνατότητές του. Μία στενή συνεργασία ανάμεσα στο θεράποντα ιατρό και τον εκπαιδευτή είναι λοιπόν βασική για να παραμείνει το επιληπτικό παιδί στις κανονικές εκπαιδευτικές δομές.

Όσον αφορά την επαγγελματική δραστηριότητα δεν υπάρχουν απόλυτες αντενδείξεις για τον επιληπτικό ασθενή, αρκεί να τηρούνται ορισμένες προφυλάξεις για να αποφεύγονται επικίνδυνες για αυτόν καταστάσεις όπως π.χ. η οδήγηση αυτοκινήτου ή η αναρρίχησή του σε σκαλωσιές.
grammi