Πολλαπλή Σκλήρυνση

Τι είναι η Πολλαπλή Σκλήρυνση;

pollapli_skyrinsiΗ πολλαπλή σκλήρυνση ή σκλήρυνση κατά πλάκας (multiple sclerosis , MS), είναι μια χρόνια νευρολογική, αυτοάνοση ασθένεια στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα προκαλώντας την καταστροφή του προστατευτικού ελύτρου μυελίνης που το περιβάλλει. Μπορεί να προκαλέσει μια ποικιλία συμπτωμάτων όπως διαταραχές στην αισθητικότητα, προβλήματα στην όραση, μυική αδυναμία, κατάθλιψη, προβλήματα στον προσανατολισμό και την ομιλία, εξάντληση, νοητική βλάβη, προβλήματα με την ισορροπία και πόνο. 

Η πολλαπλή σκλήρυνση επηρεάζει τους νευρώνες, τα κύτταρα του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού, τα οποία στέλνουν πληροφορίες, δημιουργούν την σκέψη και την αντίληψη και επιτρέπουν στον εγκέφαλο να ελέγξει το σώμα. Τα νευρικά κύτταρα  του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού περιβάλλονται από ένα λεπτό περίβλημα υποστηρικτικών κυττάρων, τη μυελίνη, που συμβάλλει στην προστασία των νευρικών κυττάρων καθώς και στη μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων. Η πολλαπλή σκλήρυνση προκαλεί σταδιακή καταστροφή της μυελίνης (απομυελίνωση), με συνέπεια - όταν η μυελίνη έχει καταστραφεί - οι νευρώνες να μην μπορούν να μεταδώσουν αποτελεσματικά τα ηλεκτρικά τους σήματα. Το όνομα πολλαπλή σκλήρυνση αναφέρεται στις πολλαπλές ουλές (σκλήρυνση) της μυελίνης που διαπιστώθηκαν παθολογοανατομικά.

Η κυρίαρχη θεωρία για την πρόκληση της ασθένειας είναι πως η πολλαπλή σκλήρυνση προκαλείται από διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος του ασθενούς, με συνέπεια τη διαταραχή του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και την είσοδο κυττάρων (λεμφοκύτταρα) στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα με τοξική δράση.  
grammi

Ποια συμπτώματα σχετίζονται με την Πολλαπλή Σκλήρυνση;

pollapli_skyrinsiΗ πολλαπλή σκλήρυνση προκαλεί αρκετά συμπτώματα όπως μυϊκή αδυναμία, πάρεση-παραπάρεση, διαταραχές αισθητικότητας, σπαστικότητα, τρόμο (τρέμουλο), προβλήματα στην όραση (διπλωπία, οπτική νευρίτιδα, νυσταγμός), προβλήματα στην ισορροπία (αταξία), προβλήματα στην ομιλία (δυσαρθρία), δυσφαγία, εξάντληση καθώς και χρόνιο πόνο, προβλήματα στο έντερο και την ουροδόχο κύστη, στυτικές δυσλειτουργίες, νοητική βλάβη, διαταραχές της διάθεσης (κυρίως κατάθλιψη).

Τα αρχικά επεισόδια είναι συνήθως παροδικά και ήπια και δεν παρακινούν πάντα κάποιον να αναζητήσει ιατρική βοήθεια. Τα συνηθέστερα αρχικά συμπτώματα είναι αλλαγές στην αίσθηση των χεριών, ποδιών ή του προσώπου (33%), ολική ή μερική απώλεια της όρασης (16%), αδυναμία (13%), διπλωπία (7%), αταξία στο περπάτημα (5%) και προβλήματα ισορροπίας (3%), αλλά έχουν αναφερθεί και σπάνια αρχικά συμπτώματα όπως αφασία και ψύχωση. Το 15% των ανθρώπων έχουν πολλαπλά συμπτώματα όταν αναζητούν ιατρική βοήθεια. 
grammi

 

 

 

 

Τι προκαλεί την Πολλαπλή Σκλήρυνση;

Παρόλο που πολλοί παράγοντες έχουν αναγνωρισθεί, καμία συγκεκριμένη αιτία δεν έχει βρεθεί. Η πολλαπλή σκλήρυνση θεωρείται αποτέλεσμα συνδυασμού περιβαλλοντολογικών και γενετικών παραγόντων. 

Στους περιβαλλοντικούς παράγοντες που σχετίζονται με τη νόσο αναφέρεται η ενδεχόμενη μόλυνση από κάποιον ιό, η οποία μπορεί να προκαλέσει τη δυσλειτουργία του ανοσολογικού συστήματος και δευτερογενώς τη βλάβη του κεντρικού νευρικού συστήματος. Με την ίδια λογική παλαιότερα είχαν θεωρηθεί ως παράγοντες κινδύνου για την πρόκληση της πολλαπλής σκλήρυνσης κάποια εμβόλια, ενώ σήμερα υπάρχει επιστημονικός διάλογος για ενδεχόμενη συσχέτιση με το εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Ένας άλλος παράγοντας που έχει συσχετιστεί με τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου είναι η έλλειψη βιταμίνης D. Η βιταμίνη D λειτουργεί ως ρυθμιστής του ανοσοποιητικού συστήματος, η δυσλειτουργία του οποίου θεωρείται μείζονος σημασίας στην παθογένεια της πολλαπλής σκλήρυνσης. Ωστόσο δεν έχει αποδειχτεί ότι η χορήγηση βιταμίνης D μπορεί να προλάβει ή να υποστρέψει τη νόσο. Η σχέση της έλλειψης της βιταμίνης D ενδεχόμενα να σχετίζεται με το γεγονός ότι η πολλαπλή σκλήρυνση φαίνεται να εμφανίζεται περισσότερο σε ανθρώπους που ζουν μακριά από τον ισημερινό. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα ποσοστά εμφάνισης της είναι πολύ υψηλότερα σε χώρες όπως οι Σκανδιναβικές ή ο Καναδάς και η Αυστραλία σε σύγκριση με τις εύκρατες χώρες γύρω από τη ζώνη του ισημερινού. Το γεγονός αυτό επιδεικνύεται γλαφυρά και στις διάφορες επιδημιολογικές μελέτες με τη συχνότητα εμφάνισης της νόσου να κυμαίνεται από 2 έως 150 άτομα ανά 100.000, ανάλογα με τη χώρα προέλευσής τους. Μερικοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι μπορεί να οφείλεται στην έλλειψη ηλιακού φωτός σε συνδυασμό με την έλλειψη βιταμίνης D που αυτό μπορεί να συνεπάγεται. Η κατάσταση μπορεί να χαρακτηριστεί εξαιρετικά πολύπλοκη, αρκεί να αναφερθεί ότι σε περιοχές με μεγάλη συχνότητα της νόσου μπορεί να ζουν πληθυσμοί όπως οι αθίγγανοι Ρομά, οι Νεοζηλανδοί Μαοροί και οι απόγονοι των ιθαγενών της Αμερικής, που τα ποσοστά εμφάνισης είναι συγκριτικά πολύ μικρότερα.

pollapli_skyrinsi

Αναφορικά με ενδεχόμενη κληρονομικότητα της νόσου – ή τουλάχιστον κληρονομική προδιάθεση- υπάρχουν στοιχεία από έρευνα σε δίδυμα αδέρφια, ιδίως τα μονοζυγωτικά, καθώς, όταν εμφανίζει πολλαπλή σκλήρυνση ένα από τα δύο, τότε το άλλο έχει έως και 40% πιθανότητες να πάσχει και αυτό. Ανάλογες  έρευνες έχουν δείξει πως υπάρχουν διάφορες γονιδιακές θέσεις που ενδεχομένως σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου ή ακόμα και προστατευτικό χαρακτήρα
grammi

Υπάρχουν περισσότερες της μίας μορφές της Πολλαπλής Σκλήρυνσης;

pollapli_skyrinsiΟι περισσότεροι ασθενείς που πάσχουν από πολλαπλή σκλήρυνση (80-85%) εμφανίζουν τη μορφή της νόσου που χαρακτηρίζεται ως υποτροπιάζουσα – διαλείπουσα (relapsing – remitting). Η μορφή αυτή χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση οξέων επεισοδίων που χαρακτηρίζονται από την εμφάνιση νευρολογικής σημειολογίας ανάλογα με την περιοχή του εγκεφάλου ή του νωτιαίου μυελού που έχει προσβληθεί. Τα επεισόδια αυτά χαρακτηρίζονται ως υποτροπές και ακολουθούνται από περιόδους ύφεσης των συμπτωμάτων με σημαντική ή ακόμα και πλήρη αποκατάστασή τους. H μορφή αυτή της νόσου ξεκινάει συνήθως με το ονομαζόμενο «κλινικά μεμονωμένο επεισόδιο», κατά το οποίο έχουμε την εμφάνιση ενός επεισοδίου, χωρίς ωστόσο να τηρούνται τα κριτήρια για τη διάγνωση, όπως θα δούμε στη συνέχεια. Στην περίπτωση που ο αριθμός και η συχνότητα των υποτροπών είναι πολύ περιορισμένα, χωρίς να υπάρχει κάποιο νευρολογικό υπόλειμμα κατά τη διάρκεια της ύφεσης, τότε γίνεται αναφορά για καλοήθη μορφή της πολλαπλής σκλήρυνσης.

Η δεύτερη μορφή της νόσου που εμφανίζεται σε συχνότητα 10-15% στους ασθενείς είναι η πρωτοπαθώς προϊούσα (προοδευτική) πολλαπλή σκλήρυνση. Σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχουν τα επεισόδια – υποτροπές, αλλά μία προοδευτική αργή επιδείνωση των συμπτωμάτων, χωρίς να υπάρχουν κάποια μεσοδιαστήματα ύφεσής τους. Η κλινική εικόνα συνήθως αναφέρεται σε συμπτώματα που αφορούν τα κάτω άκρα και δημιουργούν δυσκολία στη βάδιση.

Ακόμα πάντως και στην περίπτωση της υποτροπιάζουσας μορφής της νόσου, το 66% των ασθενών αυτών θα εξελιχθούν στη μορφή που χαρακτηρίζεται ως δευτεροπαθώς προϊούσα 25 έτη μετά από την έναρξη των συμπτωμάτων. Η κλινική εικόνα χαρακτηρίζεται από σταδιακή επιβάρυνση των συμπτωμάτων και κατά συνέπεια και της αναπηρίας στο μεσοδιάστημα των υποτροπών, για να οδηγηθεί σε περιορισμό των υποτροπών, αλλά και συνεχή κλινική επιδείνωση.
grammi

Σε ποιες ηλικίες εμφανίζεται η Πολλαπλή Σκλήρυνση

Η πολλαπλή σκλήρυνση επηρεάζει συνήθως τους ενήλικες σε ηλικία από 20 έως 40 ετών και εντοπίζεται συνήθως σε γυναίκες, όπως χαρακτηριστικά συμβαίνει στις περισσότερες αυτοάνοσες παθήσεις. Προσβάλλει περίπου 2.5 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως. Η μέση ηλικία εμφάνισης είναι τα 29 έτη, αν και περιγράφονται ασθενείς που η νόσος ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Ο τύπος της πρωτοπαθούς προοδευτικής μορφής της νόσου εμφανίζεται σε άτομα ηλικίας 50 ετών. Το προσδόκιμο επιβίωσης στους ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση είναι 5 έως 10 έτη χαμηλότερο από του γενικού πληθυσμού.
grammi

Πώς τίθεται η διάγνωση της Πολλαπλής Σκλήρυνσης;

Η διάγνωση για την πολλαπλή σκλήρυνση είναι εξαιρετικά δύσκολη και γίνονται διαρκείς προσπάθειες αναθεώρησης των κριτηρίων με στόχο να είναι όσο το δυνατόν πιο αξιόπιστη. Καταρχήν πρέπει να αποκλειστούν με συγκεκριμένες παρακλινικές εξετάσεις μία σειρά άλλων νοσημάτων τα οποία ανήκουν στην ευρύτερη οικογένεια των λευκοεγκεφαλοπαθειών (παθήσεων της λευκής ουσίας του εγκεφάλου). Η διάγνωση μπορεί να τεθεί με βάση την κλινική πορεία του ασθενούς, καθώς σε γενικές γραμμές πρέπει να υπάρχουν αποδείξεις για τουλάχιστον δύο ανατομικά ξεχωριστά απομυελωντικά επεισόδια, δηλαδή επεισόδια που αναφέρονται σε δύο τουλάχιστο διαφορετικές δομές του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (διασπορά στο χώρο) που συμβαίνουν με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 30 ημερών (διασπορά στο χρόνο).

Η κλινική εικόνα του ασθενούς πολλές φορές αρκεί από μόνη της για να διαγνωστεί η πολλαπλή σκλήρυνση. Προκειμένου να επιβεβαιωθεί η διάγνωση υπάρχει η δυνατότητα διενέργειας ορισμένων εξετάσεων, όπως η μαγνητική τομογραφία του εγκεφάλου και ενδεχομένως και περιοχών του νωτιαίου μυελού, η λήψη εγκεφαλονωτιαίου υγρού, τα οπτικά και τα σωματοαισθητικά προκλητά δυναμικά.

pollapli_skyrinsi

Η μαγνητική τομογραφία είναι ίσως η πιο σημαντική παρακλινική εξέταση, καθώς είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην ανάδειξη απομυελινωτικών εστιών. Κατά τη διενέργεια της είναι δυνατή η χρήση ενδοφλέβιου παραμαγνητικού υλικού προκειμένου να γίνουν καλύτερα ορατές οι πρόσφατες ή ενεργείς βλάβες, ενώ μπορούν να παρατηρηθούν και παλαιότερες βλάβες, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως μαύρες τρύπες (black holes). Οι θέσεις που εντοπίζονται οι εστίες είναι τυπικά γύρω από τις πλάγιες κοιλίες του εγκεφάλου (περικοιλιακά), ενώ μπορεί να διαπιστωθεί και ατροφία συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου, όπως είναι το μεσολόβιο.

Η λήψη εγκεφαλονωτιαίου υγρού μπορεί να συνεισφέρει στον καλύτερο χαρακτηρισμό της νόσου ή να αποκλείσει την παρουσία άλλων νοσημάτων, ιδίως λοιμώξεων του νευρικού συστήματος. Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό συλλέγεται μετα από οσφυονωτιαία παρακέντηση, η οποία πραγματοποιείται στην οσφυική μοίρα της σπονδυλικής στήλης για να αποφευχθεί ενδεχόμενος τραυματισμός του νωτιαίου μυελού.

Ο έλεγχος των οπτικών προκλητών δυναμικών αποτελεί μία ανώδυνη και ασφαλή μέθοδο εξέτασης, ενώ δεν υπάρχουν αξιόλογες αντενδείξεις για την εφαρμογή της. Η εξέταση πραγματοποιείται σε έναν σχετικά σκοτεινό χώρο, όπου και ζητείται από τον ασθενή να παρακολουθεί μία οθόνη με ασπρόμαυρα τετράγωνα όπως μία σκακιέρα. Η σειρά των τετραγώνων αυτών συνεχώς μεταβάλλεται με συνέπεια την πρόκληση ενός ερεθίσματος στον αμφιβληστροειδή των οφθαλμών. Στη συνέχεια το ερέθισμα μεταφέρεται μέσω του οπτικού νεύρου και της υπόλοιπης οπτικής οδού στη θέση του φλοιού του εγκεφάλου όπου πραγματοποιείται η επεξεργασία του και δημιουργείται η όραση. Στην αντίστοιχη θέση στην επιφάνεια της κεφαλής του ασθενούς τοποθετούνται ηλεκτρόδια ώστε να καταγραφεί η φλοιική απάντηση. Η εξέταση πραγματοποιείται σε κάθε οφθαλμό ξεχωριστά προκειμένου να εντοπιστεί όσο είναι δυνατό η ακριβής θέση της ενδεχόμενης βλάβης.
grammi

Τι είναι η υποτροπή της νόσου;

pollapli_skyrinsiΗ πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να εμφανιστεί κλινικά με τη μορφή των τύπων της που ήδη αναφέρθηκαν, με την επανεμφάνιση των ίδιων ή καινούργιων συμπτωμάτων με τη μορφή ξεχωριστών επεισοδίων ή την προοδευτική επιδείνωση των συμπτωμάτων χωρίς μεσοδιαστήματα αξιόλογης ύφεσης. Τα ξεχωριστά επεισόδια της πρώτης περίπτωσης που αναφέρονται στην υποτροπιάζουσα μορφή της νόσου χαρακτηρίζονται ως υποτροπές. Ανάμεσα στα επεισόδια τα συμπτώματα μπορεί να υποχωρήσουν εντελώς, αν και υπάρχει το ενδεχόμενο κάθε φορά να παραμένουν τελικά κάποια μόνιμα νευρολογικά προβλήματα. Τα πιο συνηθισμένα από αυτά είναι οι δυσαισθησίες των χεριών, ποδιών ή του προσώπου, η έκπτωση της οπτικής οξύτητας, η αδυναμία, η διπλωπία, η αταξία και προβλήματα ισορροπίας. 

Η υποτροπή της πολλαπλή σκλήρυνσης είναι συνήθως απρόβλεπτη και μπορεί να συμβεί χωρίς κάποια προειδοποίηση ή σαφή αιτιολογία. Γενικά έχει παρατηρηθεί ότι οι υποτροπές συμβαίνουν συχνότερα κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού, παρά το φθινόπωρο και το χειμώνα. Διάφορες ιογενείς λοιμώξεις, όπως η γρίπη, το κοινό κρυολόγημα και η γαστρεντερίτιδα αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισης υποτροπής της νόσου. Η σωματική και η ψυχολογική πίεση αναφέρεται ότι μπορούν να προκαλέσουν την εμφάνιση κάποιας υποτροπής ή ακόμα και κάποια χειρουργική επέμβαση

Η ζέστη μπορεί να προκαλέσει την εμφάνιση κάποιων συμπτωμάτων, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι εμφανίστηκε μία νέα υποτροπή. Πάντως σε όλους τους ασθενείς γίνεται σύσταση να αποφεύγουν τις υψηλές θερμοκρασίες και τα ζεστά μπάνια. Πάντως πρέπει να τονιστεί από τους θεράποντες ότι οι ασθενείς μπορούν να συμμετάσχουν στις περισσότερες από τις αθλητικές δραστηριότητες, αν και θα πρέπει να αποφευχθούν αθλήματα που επιφέρουν έντονη σωματική κούραση, όπως η άρση βαρών και ο μαραθώνιος. 

Η εγκυμοσύνη τέλος μεταβάλλει τη συχνότητα εμφάνισης υποτροπής, καθώς στους τελευταίους τρεις μήνες της κύησης υπάρχουν διαφοροποιήσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα της εγκύου και μια φυσική προστασία ενάντια στην υποτροπή της νόσου. Ωστόσο, το συγκεκριμένο όφελος στην πορεία αντιστρέφεται με συνέπεια κατά την διάρκεια των πρώτων μηνών μετά τον τοκετό η πιθανότητα για υποτροπή να αυξάνεται κατά 20% έως 40%.
grammi

Ποια είναι η θεραπεία για την Πολλαπλή Σκλήρυνση;

pollapli_skyrinsiΣτη σημερινή εποχή ο νευρολόγος και οι ασθενείς έχουν στη διάθεσή τους ένα σημαντικό αριθμό φαρμάκων, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης και να περιορίσουν τον αριθμό των υποτροπών. Όπως αναφέρθηκε η πολλαπλή σκλήρυνση είναι μία αυτοάνοση νόσος και κατά συνέπεια η αγωγή στρέφεται στην προφύλαξη του οργανισμού από τη δυσλειτουργία του ανοσοποποιητικού συστήματος που παρατηρείται. Δεν υπάρχει βέβαια κάποια θεραπεία που να στοχεύει στην πρόληψη ή την καταπολέμηση της αιτίας που ενδεχομένως την προκαλεί, καθώς αυτή δεν είναι ακόμα γνωστή. Κατά συνέπεια ο στόχος της θεραπείας είναι η αποκατάσταση των νευρολογικών λειτουργιών που έχουν διαταραχθεί, η αποφυγή νέων υποτροπών και γενικότερα ο περιορισμός του βαθμού αναπηρίας για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Σε αδρές γραμμές μπορούμε να διακρίνουμε δυο διαφορετικές κατηγορίες φαρμάκων : τα ανοσοκατασταλτικά και τα ανοσοτροποποιητικά. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα κορτικοστεροειδή, τα οποία χορηγούνται σε μεγάλες δόσεις ενδοφλέβια κατά τη διάρκεια των υποτροπών, προκειμένου να περιορίσουν όσο είναι δυνατό τα οξέα συμπτώματα που έχουν εμφανιστεί. Η διάρκεια της αγωγής συνήθως δεν ξεπερνάει τις 5 ημέρες και ακολουθεί συγκεκριμένα πρωτόκολλα ως προς τη δοσολογία. Στις ανοσοκατασταλτικές θεραπείες περιλαμβάνεται και η μιτοξανδρόνη, ένας κυτταροτοξικός παράγοντας που έχει ένδειξη σε σοβαρές μορφές της υποτροπιάζουσας – διαλείπουσας πολλαπλής σκλήρυνσης και στη δευτεροπαθώς προοδευτική. Οι ασθενείς που λαμβάνουν μιτοξανδρόνη υποβάλλονται τακτικά σε αιματολογικό και καρδιολογικό έλεγχο με υπέρηχο καρδιάς, προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν ανεπιθύμητες παρενέργειες λόγω της κυτταροτοξικής δράσης του φαρμάκου.

Στη δεύτερη κατηγορία φαρμάκων, τα ονομαζόμενα ανοσοτροποποιητικά, περιλαμβάνονται οι ιντερφερόνες, η οξική γλατιραμέρη, η ναταλιζουμάμπη, ενώ πρόσφατα έχει λάβει ένδειξη η φιγκολιμόδη με την ελπίδα ότι τα επόμενα χρόνια θα συνεχίσουν να αυξάνονται οι θεραπευτικές επιλογές. Όπως γίνεται αντιληπτό από την ονομασία τους, η δράση τους είναι ιδιαίτερα εκλεκτική καθώς τροποποιούν κάποιους από τους μηχανισμούς δράσης των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος με σκοπό να προστατευθεί το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.

Οι ιντερφερόνες - βήτα που χρησιμοποιούνται σήμερα στη θεραπεία της πολλαπλής σκλήρυνσης διακρίνονται στις interferon – beta-1a (Avonex, Rebif) και interferon – beta-1b (Betaferon, Extavia). Αποτελούν φάρμακα που έχουν χρησιμοποιηθεί εδώ και αρκετά χρόνια στη θεραπεία της υποτροπιάζουσας – διαλείπουσας μορφής της νόσου με ικανοποιητικά αποτελέσματα. Διαφέρουν ως προς την οδό και τη συχνότητα χορήγησης, καθώς το Avonex χορηγείται ενδομυικά μία φορά την εβδομάδα, το Rebif υποδόρια τρεις φορές την εβδομάδα, ενώ το Betaferon και το Extavia χορηγούνται υποδόρια κάθε δεύτερη ημέρα. 

Για όλες τις ιντερφερόνες ισχύει ότι κατά την έναρξη της θεραπείας μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα γρίπης, με πυρετό, ρίγος, μυαλγίες, αρθραλγίες. Οι παρενέργειες μπορεί να αποφευχθούν μέσω της σταδιακής έναρξης της θεραπείας και της τιτλοποίησης της θεραπευτικής δόσης. Επίσης χρήσιμη είναι η λήψη της ιντερφερόνης τις βραδινές ώρες, ενώ προληπτικά μπορεί ο ασθενής να λάβει 500 έως 1000mg παρακεταμόλης 30 λεπτά πριν την ένεση.

Εξίσου αποτελεσματική σύμφωνα με αρκετές έρευνες είναι η οξική γλατιραμέρη (Copaxone), ένας συνθετικός ανοσοτροποποιητικός παράγοντας, ο οποίος χορηγείται καθημερινά υποδόρια στους ασθενείς με την υποτροπιάζουσα – διαλείπουσα μορφή της νόσου. Η οξική γλατιραμέρη είναι καλά ανεκτή από τους περισσότερους ασθενείς και οι συχνότερες παρενέργειές της είναι οι τοπικοί ερεθισμοί στο σημείο ένεσης και σπανιότερα η λιποατροφία του δέρματος. Για την αντιμετώπισή τους συνιστάται η συχνή αλλαγή της θέσης ένεσης και η θέρμανση της ενέσιμης αμπούλας εκτός ψυγείου πριν τη χρήση της.

Η Ναταλιζουμάμπη (Tysabri) αποτελεί ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που ενδείκνυται ως μονοθεραπεία στην υποτροπιάζουσα – διαλείπουσα μορφή της νόσου, στοχεύοντας στην πρόληψη των υποτροπών και στην όσο είναι δυνατόν καθυστέρηση της εξέλιξης της αναπηρίας. Ενδείκνυται ιδιαίτερα σε ασθενείς με υψηλή δραστηριότητα της ασθένειας (1 υποτροπή τους τελευταίους 12 μήνες) οι οποίοι ήδη έχουν λάβει ανοσοτροποποιητική θεραπεία (π.χ. ιντερφερόνες-β ή οξική γλατιραμέρη). Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί και σε ασθενείς, χωρίς προηγούμενη θεραπεία οι οποίοι όμως εμφανίζουν υψηλή δραστηριότητα της ασθένειας (2 υποτροπές μέσα σε 2 μήνες). Χορηγείται ενδοφλέβια μία φορά το μήνα. Στις παρενέργειες της θεραπείας περιλαμβάνονται οι αλλεργικές αντιδράσεις κατά τη διάρκεια της έγχυσης και μετά από αυτή, η εμφάνιση ναυτίας, εμετών, ιλίγγου, κεφαλαλγίας και η ηπατοτοξικότητα (συχνότητα <1 %). Σημαντικό προβληματισμό δημιουργεί το ενδεχόμενο ευκαιριακών λοιμώξεων, μεταξύ των οποίων σημαντικότερη και σοβαρότερη είναι η προϊούσα πολυεστιακή λευκοεγκεφαλοπάθεια με τον σχετικό κίνδυνο να είναι περιορισμένος σε 1 περίπτωση ανά χίλιους ασθενείς. 

Εδώ και έναν περίπου χρόνο είναι διαθέσιμη μία από του στόματος αγωγή για την πολλαπλή σκλήρυνση, η φιγκολιμόδη (Gylenia) με ένδειξη σε ανθεκτικές περιπτώσεις της υποτροπιάζουσας – διαλείπουσας μορφής της νόσου. Τα αποτελέσματα των ερευνών μέχρι σήμερα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, καθώς καθιστούν τη φιγκολιμόδη εξαιρετικά αποτελεσματική, ενώ στις ανεπιθύμητες ενέργειες αναφέρονται καρδιακές αρρυθμίες κατά τη χορήγηση της πρώτης δόσης. Αυτός είναι και ο λόγος που καθιστάται απαραίτητο η έναρξη της αγωγής να πραγματοποιείται με τον ασθενή σε ειδική μονάδα παρακολούθησης του καρδιακού ρυθμού του.
grammi